MYSZ KOLCZASTA

SYSTEMATYKA

Domena - Eukaryota/Eukarya (Eukarioty)
Królestwo - Animalia (Zwierzęta)
Podkrólestwo - Histozoa (Tkankowce)
Typ - Chordata (Strunowce)
Podtyp - Wertebrata (Kręgowce)
Gromada - Mammalia (Ssaki)
Podgromada - Theria (Ssaki żyworodne/właściwe)
Szczep - Eutheria/Placentalia (Łożyskowce)
Rząd - Rodentia (Gryzonie)
Rodzina - Muridae (Myszowate)
Podrodzina - Deomyinae
Rodzaj - Acomys
Gatunek - Acomys cilicicus (Mysz kolczasta z Azji Mniejszej)
                
Acomys minous (Kreteńska mysz kolczasta)
                 Acomys cinerasceus (Szara mysz kolczasta)
                 Acomys ignitus (Płomienista mysz kolczasta, fiery spiny mouse)
                 Acomys kempi (Mysz kolczasta Kemp'a)
                 Acomys louisae (Mysz kolczasta Louise'a)
                 Acomys mullah (Mysz kolczasta mullah)
                 Acomys nesiotes (Cypryjska mysz kolczasta)
                 Acomys percivali (Mysz kolczasta Percival'a)
                 Acomys russatus (Złota mysz kolczasta)
                 Acomys spinosissimus (Mysz kolczasta)
                 Acomys subspinosus (Przylądkowa mysz kolczasta, Cape spiny mouse)
                 Acomys wilsoni (Mysz kolczasta Wilson'a)
                 Acomys cahirinus (Kairska mysz kolczasta)

Podgatunek - Acomys cahirinus cahirinus (Egipska mysz kolczasta)
                        Acomys cahiricus dimidiatus (Arabska / afrykańska mysz kolczasta)


Acomys cahirinus (Kairska mysz kolczasta)

W obrębie rodzaju Acomys wyróżnianych bywa wiele gatunków, jednak dokładne dane na temat przynajmniej niektórych z nich nie są osiągalne. Być może pewne gatunki były obserwowane w przeszłości, ale obecnie już wyginęły. Często opisywany jest gatunek kairskiej myszy kolczastej, odkryty w XIX stuleciu. W tym gatunku zazwyczaj wymienia się dwa podgatunki: egipska mysz kolczasta (Acomys cahirinus cahirinus) oraz arabska mysz kolczasta. (Acomys cahiricus dimidiatus). Prawdopodobnie synonimem arabskiej myszy kolczastej jest afrykańska mysz kolczasta.

Wszystkie gatunki rodzaju Acomys mają zbliżony wygląd. Ich ciało jest dość krępe, ogon pokryty łuską, bardzo delikatny, długi i lekko owłosiony. W porównaniu do naszych, krajowych myszy ich uszy i oczy są bardzo duże. Uszy mają trzy fałdy, dzięki którym małżowina uszna może się składać. Pyszczek jest wąski, ostro zakończony. Ubarwienie tych myszy jest szarobrązowe, dochodzące do piaskowego, z kremowobiałym brzuchem. Za uszami znajduje się niemal biała plamka. Charakterystyczne dla myszy kolczastych jest występowanie na grzbiecie ostrych, pustych w środku igieł, które mogą stroszyć. Najdłuższe są kolce u nasady pleców, przy czym różne gatunki mają odmienne położenie oraz układ kolców. Służą one do obrony oraz do ochładzania organizmu. Utrata takiej igły jest dla zwierzęcia bardzo bolesna. Kolce te są dość ostre i powodują obrażenia, jednak boleśniej mogą ranić mysie zęby.

Długość ciała myszy waha się od 10 do 15 centymetrów, do tego dochodzi ogon mierzący od 9 do 12 centymetrów. Masa zwierzęcia to 11 do 90 gram. Podobno myszy kolczaste mogą dożywać czterech do pięciu lat.

Występują one na Krecie, w Afryce północnej, środkowo-zachodniej i południowej, ponadto w Azji Mniejszej i na Bliskim Wschodzie. Zamieszkują pustynie, półpustynie, suche lasy i sawanny. Ich środowiskiem są suche, kamieniste tereny skalne oraz tereny o niskiej roślinności stepowej. Legowiska zakładają w szczelinach skalnych, grupach kamieni, opuszczonych przez inne zwierzęta norach, porzuconych kopcach termitów oraz zagłębieniach w ziemi; nie kopią natomiast własnych nor. Obecnie coraz częściej spotyka się je w ludzkich osadach, gdzie czynią duże szkody. Ich populacja gwałtownie wzrosła, od kiedy powstała tama w Asuanie i wylewy Nilu nie powodują corocznego zmniejszania ich liczebności.

Na początku XX stulecia były one hodowane głównie w Ogrodzie Zoologicznym w Londynie. Stąd uzyskały je inne ogrody w Europie. Obecnie egipskie myszy kolczaste (Acomys cahirinus cahirinus), odmiany cream, są hodowane również w domach, w amatorskich hodowlach. Koszt jednej myszy to od 15 do 23 zł. Opieka nad nimi jest bardzo podobna do opieki nad myszką laboratoryjną, jest jednak kilka istotnych różnic oraz pewne aspekty, na które należy zwrócić uwagę.

POMIESZCZENIE

Minimalna przestrzeń przypadająca na jedną mysz kolczastą to 20 dm3, czyli np. 40 × 20 × 25 cm na zwierzątko. Nigdy jednak nie powinno się chować tych zwierząt w samotności. Myszy powinny być minimum dwie, jednak optymalna liczba to 4 do 5 osobników. Taka grupka najlepiej się czułaby w terrarium o objętości 180 dm3 (np. 80 × 50 × 45 cm) lub większej.

Klatka albo terrarium nie może być zatłoczone. Myszy kolczaste są z zasady nastawione do siebie pokojowo, nawet samce tolerują się w większym stopniu niż w przypadku myszy laboratoryjnej. Jednak jeśli na danej powierzchni znajduje się za dużo zwierząt, może dochodzić do walk i wzajemnego zjadania się.

Myszy kolczaste są zwierzętami pustynnymi, dlatego też optymalną dla nich temperaturą za dnia jest 28 do 30°C, a w nocy 24 do 26°C. Obniżenie temperatury do 18°C można zagrażać życiu gryzoni. Podwyższać temperaturą można za pomocą np. maty grzewczej. Wilgotność nie powinna przekraczać 50%.

Gruba warstwa ściółki (minimum 5 cm) na pewno zadowoli myszy. W przeciwieństwie do naszych krajowych myszy, mocz myszy kolczastej nie posiada tak intensywnego zapachu, prawdopodobnie z powodu specyficznego składu, związanego z pustynnym trybem życia. Zatem klatka lub terrarium tych gryzoni może być sprzątana nie tak często. Im pomieszczenie jest większe, tym rzadziej można dokonywać wymiany ściółki, na przykład dwa do czterech razy na miesiąc. Dodatkową zaletą jest możliwość nauczenia tych myszy załatwiania swoich potrzeb w jednym miejscu.

Podobne jak w przypadku innych zwierząt można rozważać wybór klatki lub terrarium. Za użyciem terrarium przemawia fakt, że dobrze utrzymuje ono ciepło. W związku z brakiem dotkliwego zapachu w moczu gryzoni, myszki nie duszą się w nim. Jeśli decydujemy się na klatkę, należy pamiętać, że odpowiedni rozstaw prętów dla dorosłej myszy to 1 cm, zaś dla młodej 0, 5 cm. Obojętnie na co się zdecydujemy, ważne aby mysi dom był dobrze zabezpieczony przed możliwością ucieczki zwierząt, gdyż gryzonie te są bardzo zwinne i sprytne.

WYPOSAŻENIE I ZABAWKI

Odpowiednią ściółką jest dość gruba warstwa wiórków lub żwirku Cat’s Dream lub Cats Best. Miseczka na pokarm powinna być metalowa lub ceramiczna, gdyż plastikowa szybko może zostać pogryziona

Najlepiej spróbować zdobyć niecieknący szklany pojnik, gdyż pojnik plastikowy myszy mogą obgryzać. Może się zdarzyć, że myszy nie będą chciały korzystać z poidełka, w ów czas trzeba podawać wodę w miseczce.

Dobrze jest umieścić w klatce lub terrarium gałęzie drzew owocowych albo wierzby do wspinaczki i obgryzania, a także – jako schronienia – kamienne jaskinie oraz tzw. łupki. Ważne aby były to konstrukcje bezpieczne. Myszki ucieszą się z dużej ilości połączonych w tunele rurek po papierze toaletowym. Należy uważać, żeby domek i zabawki nie stwarzały zagrożenia i były zrobione z nietoksycznego tworzywa, gdyż myszy kolczaste chętnie wszystko obgryzają.

Gryzonie te zażywają dużo ruchu, dlatego też przyda się kołowrotek. Jednak może on być tylko i wyłącznie pełny, aby w jego szczeliny nie dostały się ogonki myszek ani inne części ciała. Najodpowiedniejsze są kołowrotki firmy Ferplast z twardego plastiku. Część myszy kolczastych podobnie jak fretki i szczury uwielbia hamaki.

TRYB ŻYCIA

Myszy kolczaste są aktywne o zmierzchu i nocą, zazwyczaj od około godziny 18 do rana. Są to zwierzęta bardzo społeczne, zatem bardzo źle się czują żyjąc w pojedynkę. Na wolności żyją w niedużych stadach i taką też możliwość trzeba im zapewnić w niewoli. Najlepiej trzymać kilka samic lub kilka samców. W przeciwieństwie do myszy laboratoryjnej, samce raczej nie walczą, chyba że żyją na zbyt małej przestrzeni. Myszy te jednak nie tolerują nowych osobników w grupie, więc wprowadzenie nowej myszy do terrarium może skończyć się tragicznie.

OSWAJANIE

Nie są one tak oswojonym z człowiekiem gatunkiem jak pies, kot, chomik czy mysz laboratoryjna. Są z natury dość nieufne, jednak bardzo inteligentne. Jednak jeśli obcuje się z nimi od początku ich pobytu w domu, postępując delikatnie, robiąc wolne ruchy i nie hałasując, mogą się one bardzo przywiązać. Myszy te są niezwykle zwinne, ruchliwe i szybkie, wykonują bardzo wysokie skoki. Dlatego też trzeba być ostrożnym aby nie uciekły. Jeśli jednak to się zdarzy najlepiej je łapać podstępem, gdyż w innym przypadku mogą się łatwo zrazić do właściciela. Myszy kolczaste źle oceniają wysokość i mogą zdecydować się na skok, który mógłby spowodować ich uraz.

Warto poświęcić trochę czasu aby zdobyć zaufanie tych zwierzątek, jednak nie zawsze się to udaje. Oswojone potrafią one reagować na określone dźwięki, na przykład na swoje imię. Nigdy nie należy brać tej myszki za ogon. Zwierzątko może go odrzucić, jak to robi podczas ataku drapieżnika. Ogon już nie odrośnie.

ŻYWIENIE

Myszy kolczaste na wolności nie gardzą żadnym pokarmem, który nie jest trujący. Żywią się nawet ślimakami oraz sokami roślin pustynnych (odnotowano, że niszczyły nawet mumie). Podstawowym pokarmem myszy kolczastej są ziarna, takie same jak w przypadku myszy laboratoryjnej, jednak należy pilnować, aby była to mieszanka z małą zawartością tłuszczu, gdyż są one podatne na cukrzycę. Myszy kolczaste wybierają z jedzenia najsmaczniejsze kąski, resztę zostawiając. Trzeba więc podawać niewielkie ilości bogatych w tłuszcz ziaren i innych przysmaków, jak np. orzechy lub chleb. Gryzonie te także chętnie jedzą warzywa i owoce, jednak tę karmę trzeba podawać z umiarem. Może to być jabłko, marchew, cykoria albo ogórek. Pokarm nie może zawierać żadnych przypraw. Myszy kolczaste potrzebują sporej ilości białka zwierzęcego, które mogą znaleźć w serze, jajkach, mięsie kurczaka, psiej lub kociej karmie dobrej firmy. Jadają także owady, np. larwy mącznika młynarka, świerszcze, szarańczaki i jedwabniki. Nie wolno dawać myszy owadów samodzielnie złapanych, gdyż mogą one przenosić choroby. Larwy można zakupić np. w sklepie zoologicznym. Żeby zapewnić stały dostęp do owadów, można założyć hodowlę karmową. Larwy należy podawać raz na tydzień.

Jeśli gryzonie mają niedobory białka, mogą gryźć się nawzajem. Oczywiście każda mysz ma swoje upodobania żywieniowe, więc jeśli nie będzie chciała przyjmować jakichś pokarmów, to nie ma sensu jej zmuszać. Ważne aby pożywienie nie było zbyt tłuste, gdyż myszy kolczaste mają skłonność do cukrzycy. Zapobieganie tej dolegliwości polega, oprócz podawania prawidłowego pokarmu, na zapewnieniu zwierzętom dużych możliwości ruchu.

Bardzo ważny jest stały dostęp zwierząt do świeżej wody. Jeśli terrarium zamieszkuje znaczna liczba osobników, można je wyposażyć w dwa pojniki.

ROZMNAŻANIE

U dzikich myszy kolczastych okres godowy przypada od marca do października, w roku przychodzi na świat 2 do 5 miotów (teoretycznie do 12). Gryzonie są zdolne do rozrodu w wieku 45-60 dni. Jednak nie należy dopuszczać do rozrodu nierozwiniętych w pełni zwierząt. Najlepiej odczekać od połowy do pełnego roku. Ciąża może trwać od 30 do 42 dni, najczęściej jednak od 36 do 38. Nie jest konieczne oddzielanie innych samic od ciężarnej, chętnie pomogą one przy porodzie i małych. Myszy te rodzą młode w nietypowej dla gryzoni pozycji – na stojąco. W miocie są najczęściej 2 lub 3 młode nie więcej jednak niż 6. Ruja u matki występuje po tygodniu do dwóch po porodzie. W związku z tym cykl rozrodczy trwa około 7 tygodni. Młode zaraz po porodzie ważą około 6 g. Są one pokryte szarą sierścią oraz mają otwarte uszy już w momencie przyjścia a świat. Oczy otwierają się od razu lub w ciągu 2 pierwszych dni. Odmiennie niż np. myszy laboratoryjne, nowonarodzone myszy kolczaste są bardzo dobrze rozwinięte, mają m. in. całkowicie ukształtowane nerki. Dlatego stały się obiektem intensywnych badań.

Po około 3 dniach małe opuszczają gniazdo, mogą wówczas przyjmować stały pokarm, jednak powracają do matki ssać jeszcze przez 3 do 5 tygodni. Wtedy też nabierają wyglądu dorosłych osobników. Ich sierść zmienia strukturę i barwę. W wieku 6 tygodni są już samodzielne i wtedy też można je odłączyć od matki. Nie należy tego robić wcześniej, gdyż myszki muszą mieć czas, aby poznać zasady życia w grupie, co zapobiega u nich późniejszej agresji. Zwierzęta rosną do trzech lat. Nie wolno dopuszczać do rozrodu myszy będących rodziną, gdyż wynikiem tego mogą być wady genetyczne u potomstwa.

ROZRÓŻNIANIE PŁCI

Rozróżnić płeć myszek można zaraz po urodzeniu, jednak jest to trudne i wymaga doświadczenia. Podobnie jak u laboratoryjnych, odległość między zewnętrznymi narządami płciowymi a odbytem u samców jest większa niż u samic. U samic widać sutki zanim ciało młodych pokryje się futrem. Jądra samców najczęściej cofają się przy podniesieniu.

CHOROBY I URAZY

Aby chronić myszy przed chorobami, należy dobrze dbać o zwierzęta oraz sprawdzać systematycznie ich stan zdrowia. Nie można narażać ich na hałasy i ostre światło oraz na kontakt z substancjami, które mogą być toksyczne. Nie wolno ich trzymać w pomieszczeniu, w którym pali się papierosy.

Myszy kolczaste mają duże skłonności do cukrzycy, dlatego też należy podawać im niewielkie ilości tłustych pokarmów oraz zapewniać dużo ruchu, jak zaznaczono przy opisie sposobu żywienia.

Jeśli zauważymy u którejkolwiek myszy poobgryzane uszy, kończyny lub ogon, może to oznaczać niedobory białka albo zbytnie zagęszczenie zwierząt w terrarium. Uszkodzenia mogą się zdarzyć też na skutek używania niewłaściwego kołowrotka. Karuzele ze szparami są niebezpieczne, mogą nawet zagrażać życiu gryzonia.

 

PRZEDSTAWIONE TU INFORMACJE POCHODZĄ Z NIŻEJ PODANYCH ŹRÓDEŁ,
AUTORKA NIE HODOWAŁA I NIE HODUJE TEGO GATUNKU MYSZY

 

Konsultacja:
Kasia B. (www.mysiaki.republika.pl)

Bibliografia:
Piechocka I., „Terrarium”, marzec 2003,
Rogner M., „Moje pierwsze terrarium”, wyd. Multico, Warszawa 2005,
www.spinymice.com
www.critterhut.com/care_sheets/spinymice-eva.htm
warrensburg.k12.mo.us/animals/natashaw4
members.shaw.ca/petitepaws/spiny.html
www.bristolzoo.org.uk/learning/animals/mammals/spiny-mouse
www.americazoo.com/goto/index/mammals/196.htm
www.geocities.com/orrattery/SMouseCareIndex.html
en.wikipedia.org

ajprenal.physiology.org

www.zwierzak.com Drukuj Strone

WRÓĆ