|
MYSZ
KOLCZASTA
SYSTEMATYKA
Domena
- Eukaryota/Eukarya (Eukarioty)
Królestwo - Animalia (Zwierzęta)
Podkrólestwo - Histozoa (Tkankowce)
Typ - Chordata (Strunowce)
Podtyp - Wertebrata (Kręgowce)
Gromada - Mammalia (Ssaki)
Podgromada - Theria (Ssaki żyworodne/właściwe)
Szczep - Eutheria/Placentalia (Łożyskowce)
Rząd - Rodentia (Gryzonie)
Rodzina - Muridae (Myszowate)
Podrodzina - Deomyinae
Rodzaj - Acomys
Gatunek - Acomys cilicicus (Mysz kolczasta z Azji Mniejszej)
Acomys minous
(Kreteńska mysz kolczasta)
Acomys cinerasceus (Szara mysz kolczasta)
Acomys ignitus (Płomienista mysz kolczasta, fiery spiny
mouse)
Acomys kempi (Mysz kolczasta Kemp'a)
Acomys louisae (Mysz kolczasta Louise'a)
Acomys mullah (Mysz kolczasta mullah)
Acomys nesiotes (Cypryjska mysz kolczasta)
Acomys percivali (Mysz kolczasta Percival'a)
Acomys russatus (Złota mysz kolczasta)
Acomys
spinosissimus (Mysz kolczasta)
Acomys subspinosus (Przylądkowa mysz kolczasta, Cape
spiny mouse)
Acomys wilsoni (Mysz kolczasta Wilson'a)
Acomys cahirinus (Kairska mysz kolczasta)
Podgatunek
- Acomys cahirinus cahirinus
(Egipska mysz kolczasta)
Acomys cahiricus dimidiatus (Arabska / afrykańska
mysz kolczasta)
Acomys cahirinus (Kairska mysz
kolczasta)
W
obrębie rodzaju Acomys wyróżnianych bywa wiele gatunków, jednak dokładne
dane na temat przynajmniej niektórych z nich nie są osiągalne. Być
może pewne gatunki były obserwowane w przeszłości, ale obecnie już
wyginęły. Często opisywany jest gatunek kairskiej myszy kolczastej,
odkryty w XIX stuleciu. W tym gatunku zazwyczaj wymienia się dwa
podgatunki: egipska mysz kolczasta (Acomys cahirinus cahirinus) oraz
arabska mysz kolczasta. (Acomys
cahiricus dimidiatus). Prawdopodobnie synonimem arabskiej myszy
kolczastej jest afrykańska mysz kolczasta.
Wszystkie
gatunki rodzaju Acomys mają zbliżony wygląd. Ich ciało jest dość
krępe, ogon pokryty łuską, bardzo delikatny, długi i lekko owłosiony.
W porównaniu do naszych, krajowych myszy ich uszy i oczy są bardzo duże.
Uszy mają trzy fałdy, dzięki którym małżowina uszna może się składać.
Pyszczek jest wąski, ostro zakończony. Ubarwienie tych myszy jest
szarobrązowe, dochodzące do piaskowego, z kremowobiałym brzuchem. Za
uszami znajduje się niemal biała plamka. Charakterystyczne dla myszy
kolczastych jest występowanie na grzbiecie ostrych, pustych w środku
igieł, które mogą stroszyć. Najdłuższe są kolce u nasady pleców,
przy czym różne gatunki mają odmienne położenie oraz układ kolców.
Służą one do obrony oraz do ochładzania organizmu. Utrata takiej igły
jest dla zwierzęcia bardzo bolesna. Kolce te są dość ostre i powodują
obrażenia, jednak boleśniej mogą ranić mysie zęby.
Długość
ciała myszy waha się od 10 do 15 centymetrów, do tego dochodzi ogon
mierzący od 9 do 12 centymetrów. Masa zwierzęcia to 11 do 90
gram. Podobno myszy kolczaste mogą dożywać czterech do pięciu lat.
Występują
one na Krecie, w Afryce północnej, środkowo-zachodniej i południowej,
ponadto w Azji Mniejszej i na Bliskim Wschodzie. Zamieszkują pustynie,
półpustynie, suche lasy i sawanny. Ich środowiskiem są suche,
kamieniste tereny skalne oraz tereny o niskiej roślinności stepowej.
Legowiska zakładają w szczelinach skalnych, grupach kamieni,
opuszczonych przez inne zwierzęta norach, porzuconych kopcach termitów
oraz zagłębieniach w ziemi; nie kopią natomiast własnych nor.
Obecnie coraz częściej spotyka się je w ludzkich osadach,
gdzie czynią duże szkody. Ich populacja gwałtownie wzrosła, od kiedy
powstała tama w Asuanie i wylewy Nilu nie powodują corocznego
zmniejszania ich liczebności.
Na
początku XX stulecia były one hodowane głównie w Ogrodzie
Zoologicznym w Londynie. Stąd uzyskały je inne ogrody w Europie.
Obecnie egipskie myszy kolczaste (Acomys cahirinus cahirinus), odmiany
cream, są hodowane również w domach, w amatorskich hodowlach. Koszt
jednej myszy to od 15 do 23 zł. Opieka nad nimi jest bardzo podobna do
opieki nad myszką laboratoryjną, jest jednak kilka istotnych różnic
oraz pewne aspekty, na które należy zwrócić uwagę.
POMIESZCZENIE
Minimalna
przestrzeń przypadająca na jedną mysz
kolczastą to 20 dm3, czyli np. 40 × 20 × 25 cm na zwierzątko.
Nigdy jednak nie powinno się chować tych zwierząt w samotności.
Myszy powinny być minimum dwie, jednak optymalna liczba to 4 do 5
osobników. Taka grupka najlepiej się czułaby w terrarium o objętości
180 dm3 (np. 80 × 50 × 45 cm) lub większej.
Klatka
albo terrarium nie może być zatłoczone. Myszy kolczaste są z zasady
nastawione do siebie pokojowo, nawet samce tolerują się w większym
stopniu niż w przypadku myszy laboratoryjnej.
Jednak jeśli na danej powierzchni znajduje się za dużo zwierząt, może
dochodzić do walk i wzajemnego zjadania się.
Myszy
kolczaste są zwierzętami pustynnymi, dlatego też optymalną dla nich
temperaturą za dnia jest 28 do 30°C, a w nocy 24 do 26°C. Obniżenie
temperatury do 18°C można zagrażać życiu gryzoni. Podwyższać
temperaturą można za pomocą np. maty grzewczej. Wilgotność nie
powinna przekraczać 50%.
Gruba
warstwa ściółki (minimum 5 cm) na pewno zadowoli myszy. W przeciwieństwie
do naszych krajowych myszy, mocz
myszy kolczastej nie posiada tak intensywnego zapachu, prawdopodobnie z
powodu specyficznego składu, związanego z pustynnym trybem życia.
Zatem klatka lub terrarium tych gryzoni może być sprzątana nie tak często.
Im pomieszczenie jest większe, tym rzadziej można dokonywać wymiany
ściółki, na przykład dwa do czterech razy na miesiąc. Dodatkową
zaletą jest możliwość nauczenia tych myszy załatwiania swoich
potrzeb w jednym miejscu.
Podobne
jak w przypadku innych zwierząt można rozważać wybór klatki lub
terrarium. Za użyciem terrarium przemawia fakt, że dobrze utrzymuje
ono ciepło. W związku z brakiem dotkliwego zapachu w moczu gryzoni,
myszki nie duszą się w nim. Jeśli decydujemy się na klatkę, należy
pamiętać, że odpowiedni rozstaw prętów dla dorosłej myszy to 1 cm,
zaś dla młodej 0, 5 cm. Obojętnie na co się zdecydujemy, ważne aby
mysi dom był dobrze zabezpieczony przed możliwością ucieczki zwierząt,
gdyż gryzonie te są bardzo zwinne i sprytne.
WYPOSAŻENIE
I ZABAWKI
Odpowiednią ściółką jest dość gruba warstwa wiórków
lub żwirku Cat’s Dream lub Cats Best. Miseczka na pokarm powinna być
metalowa lub ceramiczna, gdyż plastikowa szybko może zostać
pogryziona
Najlepiej spróbować zdobyć niecieknący szklany
pojnik, gdyż pojnik plastikowy myszy mogą obgryzać. Może się zdarzyć,
że myszy nie będą chciały korzystać z poidełka, w ów czas trzeba
podawać wodę w miseczce.
Dobrze jest umieścić w klatce lub terrarium gałęzie
drzew owocowych albo wierzby do wspinaczki i obgryzania, a także –
jako schronienia – kamienne jaskinie oraz tzw. łupki. Ważne aby były
to konstrukcje bezpieczne. Myszki ucieszą się z dużej ilości połączonych
w tunele rurek po papierze toaletowym. Należy uważać, żeby domek i
zabawki nie stwarzały zagrożenia i były zrobione z nietoksycznego
tworzywa, gdyż myszy kolczaste chętnie wszystko obgryzają.
Gryzonie te zażywają dużo ruchu, dlatego też
przyda się kołowrotek. Jednak może on być tylko i wyłącznie pełny,
aby w jego szczeliny nie dostały się ogonki myszek ani inne części
ciała. Najodpowiedniejsze są kołowrotki firmy Ferplast z twardego
plastiku. Część myszy kolczastych podobnie jak fretki i szczury
uwielbia hamaki.
TRYB ŻYCIA
Myszy kolczaste są aktywne o zmierzchu i nocą,
zazwyczaj od około godziny 18 do rana. Są to zwierzęta bardzo społeczne,
zatem bardzo źle się czują żyjąc w pojedynkę. Na wolności żyją
w niedużych stadach i taką też możliwość trzeba im zapewnić w
niewoli. Najlepiej trzymać kilka samic lub kilka samców. W przeciwieństwie
do myszy laboratoryjnej, samce raczej nie walczą, chyba że żyją na
zbyt małej przestrzeni. Myszy te jednak nie tolerują nowych osobników
w grupie, więc wprowadzenie nowej myszy do terrarium może skończyć
się tragicznie.
OSWAJANIE
Nie
są one tak oswojonym z człowiekiem gatunkiem jak pies, kot, chomik czy
mysz laboratoryjna. Są z natury dość nieufne, jednak bardzo
inteligentne. Jednak jeśli obcuje się z nimi od początku ich pobytu w
domu, postępując delikatnie, robiąc wolne ruchy i nie hałasując,
mogą się one bardzo przywiązać. Myszy te są niezwykle zwinne,
ruchliwe i szybkie, wykonują bardzo wysokie skoki. Dlatego też trzeba
być ostrożnym aby nie uciekły. Jeśli jednak to się zdarzy najlepiej
je łapać podstępem, gdyż w innym przypadku mogą się łatwo zrazić
do właściciela. Myszy kolczaste źle oceniają
wysokość i mogą zdecydować się na skok, który mógłby spowodować
ich uraz.
Warto poświęcić trochę
czasu aby zdobyć zaufanie tych zwierzątek, jednak nie zawsze się to
udaje. Oswojone potrafią one reagować na określone dźwięki, na
przykład na swoje imię. Nigdy nie należy brać tej myszki za ogon.
Zwierzątko może go odrzucić, jak to robi podczas ataku drapieżnika. Ogon już
nie odrośnie.
ŻYWIENIE
Myszy kolczaste na wolności nie
gardzą żadnym pokarmem, który nie jest trujący. Żywią się nawet
ślimakami oraz sokami roślin pustynnych (odnotowano, że niszczyły
nawet mumie). Podstawowym pokarmem myszy kolczastej są ziarna, takie
same jak w przypadku myszy laboratoryjnej, jednak należy pilnować, aby
była to mieszanka z małą zawartością tłuszczu, gdyż są one
podatne na cukrzycę. Myszy kolczaste wybierają z jedzenia
najsmaczniejsze kąski, resztę zostawiając. Trzeba więc podawać
niewielkie ilości bogatych w tłuszcz ziaren i innych przysmaków, jak
np. orzechy lub chleb. Gryzonie te także chętnie jedzą warzywa i
owoce, jednak tę karmę trzeba podawać z umiarem. Może to być jabłko,
marchew, cykoria albo ogórek. Pokarm nie może zawierać żadnych
przypraw. Myszy kolczaste potrzebują sporej ilości białka zwierzęcego,
które mogą znaleźć w serze, jajkach, mięsie kurczaka, psiej lub
kociej karmie dobrej firmy. Jadają także owady, np. larwy mącznika młynarka,
świerszcze,
szarańczaki i jedwabniki. Nie wolno dawać myszy
owadów samodzielnie złapanych, gdyż mogą one przenosić choroby.
Larwy można zakupić np. w sklepie zoologicznym. Żeby zapewnić stały
dostęp do owadów, można założyć hodowlę karmową. Larwy należy
podawać raz na tydzień.
Jeśli gryzonie mają niedobory białka,
mogą gryźć się nawzajem. Oczywiście każda mysz ma swoje upodobania
żywieniowe, więc jeśli nie będzie chciała przyjmować jakichś
pokarmów, to nie ma sensu jej zmuszać. Ważne aby pożywienie nie było
zbyt tłuste, gdyż myszy kolczaste mają skłonność do cukrzycy.
Zapobieganie tej dolegliwości polega, oprócz podawania prawidłowego
pokarmu, na zapewnieniu zwierzętom dużych możliwości ruchu.
Bardzo
ważny jest stały dostęp zwierząt do świeżej wody. Jeśli terrarium
zamieszkuje znaczna liczba osobników, można je wyposażyć w dwa
pojniki.
ROZMNAŻANIE
U
dzikich myszy kolczastych okres godowy przypada od marca do października,
w roku przychodzi na świat 2 do 5 miotów (teoretycznie do 12).
Gryzonie są zdolne do rozrodu w wieku 45-60 dni. Jednak nie należy
dopuszczać do rozrodu nierozwiniętych w pełni zwierząt. Najlepiej
odczekać od połowy do pełnego roku. Ciąża może trwać od 30 do 42
dni, najczęściej jednak od 36 do 38. Nie jest konieczne oddzielanie
innych samic od ciężarnej, chętnie pomogą one przy porodzie i małych.
Myszy te rodzą młode w nietypowej dla gryzoni pozycji – na stojąco.
W miocie są najczęściej 2 lub 3 młode nie więcej jednak niż 6.
Ruja u matki występuje po tygodniu do dwóch po porodzie. W związku z
tym cykl rozrodczy trwa około 7 tygodni. Młode zaraz po porodzie ważą
około 6 g. Są one pokryte szarą sierścią oraz mają otwarte uszy już
w momencie przyjścia a świat. Oczy otwierają się od razu lub w ciągu
2 pierwszych dni. Odmiennie niż np. myszy laboratoryjne, nowonarodzone
myszy kolczaste są bardzo dobrze rozwinięte, mają m. in. całkowicie
ukształtowane nerki. Dlatego stały się obiektem intensywnych badań.
Po
około 3 dniach małe opuszczają gniazdo, mogą wówczas przyjmować
stały pokarm, jednak powracają do matki ssać jeszcze przez 3 do 5
tygodni. Wtedy też nabierają wyglądu dorosłych osobników. Ich sierść
zmienia strukturę i barwę. W wieku 6 tygodni są już samodzielne i
wtedy też można je odłączyć od matki. Nie należy tego robić wcześniej,
gdyż myszki muszą mieć czas, aby poznać zasady życia w grupie, co
zapobiega u nich późniejszej agresji. Zwierzęta rosną do trzech lat.
Nie wolno dopuszczać do rozrodu myszy będących rodziną, gdyż
wynikiem tego mogą być wady genetyczne u potomstwa.
ROZRÓŻNIANIE
PŁCI
Rozróżnić
płeć myszek można zaraz po urodzeniu, jednak jest to trudne i wymaga
doświadczenia. Podobnie jak u laboratoryjnych, odległość między
zewnętrznymi narządami płciowymi a odbytem u samców jest większa niż
u samic. U samic widać sutki zanim ciało młodych pokryje się futrem.
Jądra samców najczęściej cofają się przy podniesieniu.
CHOROBY
I URAZY
Aby
chronić myszy przed chorobami, należy dobrze dbać o zwierzęta oraz
sprawdzać systematycznie ich stan zdrowia. Nie można narażać ich na
hałasy i ostre światło oraz na kontakt z substancjami, które mogą
być toksyczne. Nie wolno ich trzymać w pomieszczeniu, w którym pali
się papierosy.
Myszy
kolczaste mają duże skłonności do cukrzycy, dlatego też należy
podawać im niewielkie ilości tłustych pokarmów oraz zapewniać dużo
ruchu, jak zaznaczono przy opisie sposobu żywienia.
Jeśli
zauważymy u którejkolwiek myszy poobgryzane uszy, kończyny lub ogon,
może to oznaczać niedobory białka albo zbytnie zagęszczenie zwierząt
w terrarium. Uszkodzenia mogą się zdarzyć też na skutek używania
niewłaściwego kołowrotka. Karuzele ze szparami są niebezpieczne, mogą
nawet zagrażać życiu gryzonia.
PRZEDSTAWIONE TU
INFORMACJE POCHODZĄ Z NIŻEJ PODANYCH ŹRÓDEŁ,
AUTORKA NIE HODOWAŁA
I NIE HODUJE TEGO GATUNKU MYSZY
Konsultacja:
Kasia
B. (www.mysiaki.republika.pl)
Bibliografia:
Piechocka
I., „Terrarium”, marzec 2003,
Rogner M., „Moje pierwsze terrarium”, wyd. Multico, Warszawa 2005,
www.spinymice.com
www.critterhut.com/care_sheets/spinymice-eva.htm
warrensburg.k12.mo.us/animals/natashaw4
members.shaw.ca/petitepaws/spiny.html
www.bristolzoo.org.uk/learning/animals/mammals/spiny-mouse
www.americazoo.com/goto/index/mammals/196.htm
www.geocities.com/orrattery/SMouseCareIndex.html
en.wikipedia.org
ajprenal.physiology.org
www.zwierzak.com
WRÓĆ
|
